سایه مسمومِ ثروت، در سینمای نوآر مدرن؛

تحلیلی بر اضمحلالِ انسانیتِ و ویرانِی آرام روابط

عدنان شاه طلایی– ژانر نوآر درسینما آینه ای تمام نما از تاریک ترین زوایای روحِ انسان بوده است؛ جایی که ثروت، نه به عنوانِ زهری کشنده، معادلاتِ زندگی را وارونه می‌کند. فیلم “چگونه باکشتن میلیونر شویم” به کارگردانیِ هوشمندانه‌ی‌ “جان پتن فورد “روایتی نفس گیر از آن لحظه‌ای است که سقوطِ آرام یک انسان مظلوم آغاز می شود. در این تریلر جنایی “رد فلو بکت” (بابازی گلن پاول) مردی که از اوِجِ ثروت به دره‌یِ فقر سقوط کرده واکنون برای باز پس گیریِ هویت از دست رفته اش، به تاریکترینِ راه‌ها متوسل می شود.

سقوط از اوج: زنگِ پایانِ خوشبختی

داستان از آن جا آغاز می شود که بکت فرزند خانواده‌یِ سرشناسِ “ردفلو” طعم تلخِ مرگِ مادرش “مری”(بابازی نیل ویلیامز ) را می‌چشد. اما دردِ اصلی، سوگِ مادر نیست؛ بلکه خیانتِ سیستماتیکِ خون خواهان‌اش است. پسر عموهای طمع کار باچابکیِ مارگونه، ارثیه‌یِ هنگفتِ بکت را می‌بلعند و او را در باتلاقِ “ویرانی” اجتماعی رها می‌کنند.

بکت که نمی‌تواند این بی عدالتی را تاب بیاورد، خودرا از پذیرشِ هویت سابق‌اش محروم می کند. سال‌ها می‌گذرد و بکت، از یک ارباب ثروتمند، به یک فروشنده معمولیِ کشت وشلوار فروش، تبدیل می‌شود.

“اد هریس” در نقشِ “وایت لو ردفلو” نماد، قدرتِ قدیمی خانواده است، که همچنان با خواهر کوچکتر به عنوان آخرینِ خیانتکاران خانواده که باید به بکت جوابگو باشند.

“جان پتن فورد” با مهارتی بی‌نظیر فضای یک تریلر نوآر با مولفه‌های ژانر را با حضور زن نابکار، زد و بندهاى غیر قانونى را با نورهای تیره و سایه‌های بلند شخصیت‌ها به‌ویژه در بیشتر نماهای آغازین به نمایش می‌گذارد. این فضاها پس زمینه روایت است، و نیز بازتاب دهنده “پوچی” درونی شخصیت‌هاست.

بازگشتِ سایه: جولیا، شکارچی صبور

نقطه عطف داستان، ورودِ جولیا ستاین وی (با بازی درخشان مارگارت کوایلی) است. جولیا همسایه دوران نوجوانی بکت است، او دیگر آن‌ دخترِ معصوم نیست. او زنی جوان و زیباست که در دام یک ازدواج ناموفق گرفتار شده و حالا مانندِ یک شکارچیِ صبور در پی به دست آوردن آن‌ ثروت گمشده است. ملاقاتِ دوباره آن‌ها بعد از سال‌ها بی‌خبری، نه با گرمایِ عاطفی، بلکه با حساب و کتابِ سرد منافع آغاز می‌شود. بکت لینک در بزرگسالی تنها و با دستان خالی فقط مى‌تواند با “پشیمانی” عمیق، پاسخ طمع جولیا را بدهد. این رابطه زیر سایه یک “تزلزل” اعتماد شکل می‌گیرد.

بکت راهی جز انتقام نمی‌بیند. او تصمیم می‌گیرد پسرعموهایش را که با ثروت او در زندگی‌هایِ رویایی‌شان با خونِ خیانتِ آن‌‌ها آبیاری شده، یکی یکی به قتل برساند. اما این قتل.ها، نه به سبک هلهلهٔ بزهکارانِ خیابانی، بلکه باظرافت “کارت بازیِ جعلی” و دسیسه‌هاىِ پیچیده حقوقی انجام می‌شود.

بازی مارپیچ: استثمار بی‌رحمانه

جولیا فراتر از یک دوست و عشق نوجوانی بکت، یک “بازیگر توطئه” است. در تاریکی‌ها پنهان شده و نقشهِ بکت را می‌فهمد. پلیس نیز بعد از کشتن اولین قربانی از “ردفلو‌ها” به خود بکت مشکوک می‌شود اما مدرک قابل استنادی از او‌ ندارند.

جولیا نیز نمی‌خواهد پرده از راز بکت بردارد، زیرا او می‌خواهد از این”گاو شیرده”، برای رسیدنِ به اهدافِ شخصی‌اش، استفاده کند، این رابطه نمونه بارز “ویرانیِ متقابل” است. جولیا می‌خواهد بکت را گروگانِ یک امضا کند؛ تجارتی بی‌شرمانه بر سر جان انسانی که روزی در دوران معصومیت، دوستش می‌داشت.

قمار آخر در آستانهٔ جوخه اعدام

اوج شکوه بصری و معناییِ فیلم در سکانس پایانی متجلی می‌شود، جایی که بکت درهم شکسته پشت میله‌ها در انتظار مجازات نهایی است. حضور کشیش، پدر موریس (با بازی آدریان لوکیس) برای اعترافات پیش از قصاص، فضایی از تقدسِ کاذب ایجاد می‌کند.

فیلمساز در پایان بندی تلخ اثرش، هیچ راه فراری از سقوط حتمی انسانیت، باقی نمی‌گذارد، می‌گوید ثروت تنها زمانی به دست می‌آید که روح، پیش‌تر در معامله‌ای سیاه فروخته شده باشد.

جمع بندی: آینه ای از فرسودگیِ روح

بازیگرهای فیلم”چگونه با کشتن میلیونر شویم” ستون‌های بنایی هستند که فیلمساز به درستی ‌معماری کرده است.  بازیگرهای دیگر نقش‌های مکمل به درستی و با دقتی وصف ناشدنی در نقش‌هایشان قرار گرفته‌اند.

اد هریس، ثقلِ روایت را با حضور کوتاه خود در دوئل پایانی با بکت به زیبایی و اقتدار به نمایش گذاشته است.

در دنیای ثروت، عشق یک کالای تجاری است و صمیمیت، یک‌توطئه یِ پنهان. فیلم با این پیامِ سنگین به پایان می‌رسد: وقتی ثروتِ تورا بگیرند شاید بتوانی آن‌ را باخونِ دیگران بازگردانی، اما روح خودت راهرگز نخواهی توانست دوباره بسازی…

انتهای پیام/.