کارگردان مستند «ایرانشهر» از ناگفتهها میگوید
کارگردان مجموعه ایرانشهر با بیان اینکه جنگ ایران و عراق را دیده و از جنگهای منطقهای هم مستندساخته است، گفت: «من سنگرم اندازه همان کافهام بود. صبح روز جنگ کافه را باز کردم. در این بین دیدم که مردم فارغ از جریانهای سیاسی با هم متحد شدند.
به گزارش سینماسینما، شامگاه پنجشنبه پنجم آذر ماه سالن جلسات کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان به همت فرهنگسرای رسانه، شاهد اکران مستند «ایرانشهر» به کارگردانی حسین دهباشی بود.
تبیین و تحلیل «عبرتهای جنگ ۱۲ روزه؛ ایران و مسئله تجزیه» در گفتوگو با احسان هوشمند، ایرانشناس و قومپژوه، موضوع این مستند بود که علاقهمندان به حوزه فرهنگ آن را مشاهده کردند.
بعد از اکران فیلم دهباشی در جمع صمیمانه اهالی رسانه در پاسخ به اینکه چه شد به سراغ ساخت این مستند رفته و این مستند چند قسمتی است؟ گفت: «ایرانشهر در هدف اولیه ما ۳۰ قسمت بود که ۱۲ قسمت آن را ساختیم و بعد از آن پولمان تمام شد و بقیه را نساختیم. این کار شخصی بود و قرار بود از طریق پلتفرمهای رسمی پخش شود، اما متاسفانه ساترا مجوز نداد و احتمالا از هفته آینده محبوریم در یوتویوب یا فضای دیگری آن را منتشر کنیم. در هر قسمت تلاش شده تا به زبان ساده و کاربردی به یک بعد جنگ ۱۲ روزه اخیر بپردازیم. قسمتهای دیگر را هم به معنای ایران، بحثهای جامعه شناسی و مردم شناسی اختصاص دادهایم. اینکه وقتی یک اتفاق بدی می افتد چطور آن را مدیریت کنیم. مانند اینکه چگونه باید خبر بد را به یک کودک یا فرد سالمند منتقل کرد. این الزاما به جنگ داخلی بر نمیگردد. به بلایای طبیعی از قبیل سیل و زلزله هم بر میگردد. خطر هر چقدر هم بزرگ باشد وقتی به آن آگاهی داریم از نظر روانی می توان آن را بهتر مدیریت کرد.»
هر کس در هر حرفهای باید همیشه آماده باشد
وی در ادامه در پاسخ به این که وقتی ایرانشهر را میبینیم انگار یک آمادگی برای اتفاق بعدی به وجود میآید. آیا همین طرز فکر از این مجموعه مستند برداشت میشود؟ تصریح میکند: «تصور این بود که ما باید همیشه آماده باشیم. آخرین جنگی که کشور سوییس وارد آن شده کی بوده؟ بیش از صد سال پیش. اما شما میبینید که این کشور آمادگی دفاعی خود را برای شهروندان مدام تکرار میکند و قرار نیست جنگی اتفاق بیفتد. اتفاقا آماده بودن باعث میشود جنگی رخ ندهد. یا اگر رخ داد کوتاه و با کمترین آسیب باشد . برای همین احساس کردیم باید آماده باشیم و هر کس در قالب کار خود پیش برود. نظامیها کار خود را بکنند و کسانی که کار فرهنگی میکنند کار خود را انجام دهند. در حوزه اقتصادی هم به «همین نحو
جریان نفوذ باعث اختلاف در عرصه فرهنگی است
دهباشی در ادامه به سوال دیگری مبنی بر اینکه چرا جلوی کار شما که نکته مهمی را به تصویر کشیده گرفته میشود؟ پاسخ داد: «خب کاری که ما میتوانیم بکنیم فرهنگ است. اما ما در یک جنگ همه جانبه هستیم که جنبههای نظامی آن به چشم میآید. چون سر و صدا و تخریب و آتشبار دارد. اما جنبههای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و علمی آن کمتر دیده میشود. در پایان جنگ ۱۲ روزه آتش بس شد. آن هم فقط در عرصه نظامی اتفاق افتاد. در عرصه اقتصادی با تمام توان طرفین در حال جنگ هستند. ما در عرصه فرهنگی هم دچار هجمه هستیم. همچنان که در عرصه نظامی با پدیده نفوذ مواجه شدیم در عرصه فرهنگ هم همینطور این اتفاق افتاده. خوش خیالی است که بگوییم از سر نادانی یا بی مبالاتی است، بخشی از اینها عمدی و نفوذ دشمن است.»
این کارگردان در ادامه افزود: «در عرصه تبلیغاتی با تمام توان در حال ایجاد اختلاف هستند. ما دستمان کامل بسته نیست اما به خاطر جریان نفوذ کسانی که میتوانند نقش پدافند داشته باشند، خاموش میشوند. در همان روزهای جنگ، خاموششدن بخشی از پدافندهای نظامی را دیدیم. این امکان وجود دارد که در حوزههای اقتصادی، فرهنگی و تبلیغاتی نیز پدافندها خاموش شده باشد. رسانههای ماهوارهای و شبکههای مجازی با تمام توان در حال فعالیت برای ایجاد اختلاف میان اقوام، گروههای مذهبی و اقشار گوناگون جامعه هستند.»
دهباشی در ادامه افزود: «اگر ایرانیت و اسلامیت و تجدد ما به خوبی در کنار هم قرار بگیرند مشکلی پیش نمیآید ولی اگر در تقابل هم قرار بگیرند، دچار چالش میشوند. دیدگاههای سیاسی معمولا خط کشی شده است. اما در نگاه جامعه اینطور نیست. خیلی بزرگتر از ایران جغرافیایی است، هر کجا دلی برای ایران می تپد نامش ایران می شود.»
در جنگ ۱۲ روزه تهران بودم
دهباشی در پاسخ به سوال خبرنگاری که پرسید در جنگ ۱۲ روزه کجا بوده است تصریح کرد: «من تهران و در کافهام بودم. من جنگ ایران و عراق را هم دیده بودم و جنگهای منطقهای هم به لحاظ مستندسازی دیده بودم. برای همین خیلی نمیترسیدم. نکته دوم من سنگرم اندازه همان کافهام بود و صبح روز جنگ رفتم و کافه را باز کردم. در این بین دیدم که مردم فارغ از جریانهای سیاسی با هم متحد شدند.»
وحدت به خاطر مردم شکل گرفت
در این نشست درباره ارتباط وفاق ملی با کوتاه بودن جنگ صحبت شد و اینکه شاید اگر جنگ طولانیتر میشد آیا باز هم وفاق شکل میگرفت؟ کارگردان مستند ایرانشهر در پاسخ به آن توضیح داد: «جنگهای مختلف با عوامل خواسته یا ناخواسته کاملا در حال وقوع است. هنوز از وحدت ۱۲ روزه مردم نگذشته خیلی از عوامل نفوذی دشمن نمیخواهند مردم در این وفاق ملی زندگی کنند. اگر جنگ طول میکشید فرصتهایی فعال میشد که در کنار چالشهای سختتر امکانات بیشتری فراهم میکرد. یک نگاه این است که سفر ما در این جنگ کوتاه بود و نباید غفلت کنیم. در یکی از مستندها آقای علیمی صحبت کردند که معتقد بودند این اعتبار را نباید به ساختار سیاسی داد؛ مردم همدیگر را پیدا کردند. حرف مشترک بسیاری از کارشناسان همین است که این اعتبار را به مسوولان نباید داد بلکه وجدان جامعه بیدار شده و فکر میکند. از طرفی ساختار سیاسی باید فکر کند. نمیتوان نتیجه گرفت که در جنگ ۱۲ روزه مردم چشمشان را بر بسیاری از ناکارآمدیها بستند. الزاما اگر چالش دیگری اتفاق بیفتد و در جریان این ماجرا بدعهدی ببینند مردم باز با هم هستند ولی معلوم نیست پشت سر ساختارها هم بمانند.»
دهباشی در پاسخ به اینکه با چند نفر در کل مصاحبه کردید، افزود: «با ۴۸ نفر گفتوگو کردیم. البته در پروژه تاریخ شفاهی عصر پهلوی دوم با اینها مصاحبه کردیم و ۸ جلد هم کتاب شد. مردم وجدان جمعیشان در همه ادوار تاریخ عمیقتر از جریانات سیاسی است. شاید نتوانند مثل دانشگاه رفتهها یا خطبا و هنرمندان و روزنامه نگاران سخنان خود را قشنگ بسته بندی کنند و نتوانند تاثیر گذار حرف بزنند اما کسانی که در آخر میایستند مردم هستند.
