ابراهیم پشتکوهی با «ذرات آشوب» تاریخ را روی صحنه زنده کرد
«ذرات آشوب» پرترهای از دلاوری و ایثار مردم جنوب ایران بهویژه ساکنان جزیره هرمز را برای بیرون راندن اشغالگران پرتغالی به تصویر کشانده است.
ابراهیم پشت کوهی ،نمایشنامهنویس و کارگردان باسابقهی کشورمان که تاکنون نمایشنامههای زیادی نگارش و تئاترهای گوناگونی در جشنوارههای کشوری و بین المللی به اجرا در آورده از ۷ فروردین با بازیگرانی توانا، نمایش«ذرات آشوب» را همزمان با روز ملی هنر نمایشی و روز جهانی تئاتر در سالن اصلی تئاتر شهر تهران روی صحنه برد که با بازخوردهای مثبتی روبه رو شد.
«ذرات آشوب» پرترهای از دلاوری و ایثار مردم جنوب ایران بهویژه ساکنان جزیره هرمز را برای بیرون راندن اشغالگران پرتغالی به تصویر کشانده است. این کارگردان که اصالتا جنوبی است در مورد ایده و داستان نمایش «ذرات آشوب» به خبرنگار سینما آفیس گفت:« چندین سال این طرح را داشتم. به نوعی عِرق من، جنوب و شناختی بود که از آن منطقه داشتم. در تمام سالها ما شاهد آن هستیم نه در حوزهی فیلم، تئاتر و ادبیات نمایشی به این برهه از تاریخ که منظور تاریخ صفویه و اشغال هرمز توسط پرتغالیها به مدت ۱۱۷ سال بود، پرداخته نشده است که پیکان این غفلت و عدم همکاری به سمت مسئولین، مردم، هنرمندان و روشنفکران گرفته میشود. همهی ما کم کاری کردیم در صورتی که نیاز به پرداختن این وجه از تاریخ بسیار مهم است.»
وی از معدود کارگردانان تئاتر بهشمار میآید که نمایشهایش را صرفا بهخاطر محتوایش کار نمیکند، از این رو در این زمینه ادامه میدهد:« خلق یک جهان در نمایش بسیار مهم و فرم آن اثر بسیار مهمتر است. فرم و محتوا هر دو در تئاتر به یک اندازه اهمیت دارند.»
تئاتر «ذرات آشوب» در هفتهی گذشته در جشنوارهی بغداد شرکت کرد و در سه رشتهی بهترین بازیگر زن، بهترین کارگردانی و تئاتر برگزیده کاندید شد که دو جایزه را برای «گاتا عابدی»، نقش اول زن و تئاتر برگزیده را به خود اختصاص داد. پشت کوهی در مورد جشنوارهی بین المللی بغداد و بازخورد مخاطبان، منتقدان و داوران گفت:« همگی کار را بسیار دوست داشتند و مقولهای که برای آنها جلب توجه کرد، این بود که کار نیازی به زیرنویس نداشت. فرم و رفتار بدنی، معنا را به راحتی منتقل میکردند. بعد از اتمام ایننمایش، یک بازیگر فرانسوی کار ستایش آمیزی انجام داد، جلوی گروه ما زانو زد و کلاه به احترام از سربرداشت. آنچه که جالب بود در این جشنواره، منتقدان و مردم اصلا با تئاتر ایران آشنایی نداشتند و تئاتر ما را تنها تعزیه میدانستند اما ناگهان با یک اثر جهانی و پیشرو روبهرو شدند. منتقدان نیز در وصف این که ۴۰۰ سال گذشته را امروزه بازسازی و بازتولید کرده و به مقولهی پسااستعماری اشاره کردهایم، بسیار دوست داشتند.»
این کارگردان دربارهی داورهای جشنواره بغداد معتقد بود که اکثر آنها عرب بودند و از کشورهایی چون تونس، عراق، کویت، مصر، امارات و حتی ترکیه انتخاب شدهبودند و آثار را مورد بررسی قرار میدادند. بعد از نمایش موفقیت آمیز «ذرات آشوب» در جشنواره بین المللی بغداد ابراهیم پشت کوهی و عوامل تولید تقریبا یک هفتهی بعد، این نمایش را در استان هرمزگان، شهر بندرعباس از یک آبان بر روی صحنه بردند.
او در مورد اجرا در بندر عباس ادامه داد:« این نمایش از یک آبان به مدت پنج شب در دو سانس در سالن هفتصد نفری اجرا میشود و تاکنون از ۱۰ سانس، بلیت های ۹ سانس آن، کاملا به فروش رفته است. تیم بازیگری که در بغداد همراه ما بود در این شهر هم همچنان با ما هستند متاسفانه یکی از هنرپیشهگان، «طاها داورزنی» از ناحیه پا آسیب دیده و بازیگر دیگری را جایگزین وی شده است. در مورد اینکه در سایر شهرها،اجرا داشته باشیم باید یک فاصله به خودمان بدهیم. از آنجا که سفر به بندرعباس بلافاصله بعد از اجرای بغداد صورت گرفت، برای همگی خستگی در برداشت. با دو سه شهر صحبت کردهایم و مسلما بعد از استراحت، کار را شروع خواهیم کرد. تهیه کنندگان و کسانی که این توانایی را داشته باشند آمادگی آن را داریم تا تئاتر را در شهرهای مختلف بر روی صحنه ببریم.»
با توجه به این که «ذرات آشوب» با محتوای غنی که در زمینهی استعمار دارد و با پساجنگدوازده روزه در جشنوارهی بین المللی بغداد درخشید و به نوعی تقویت روحیهی ملی سر لوحهی آن است و به نفوذ استعمار اشارهی مستقیمی دارد.
ابراهیم پشت کوهی در این مورد اظهار دارد :«این نمایش با شرایط امروز و زندگی معاصر ما همخوانی دارد اما متاسفانه برای مرکز هنرهای نمایشی اهمیتی نداشت و در این مورد کمکاری کردند، این اثر حماسهی ایستادگی و رشادت جنوب هرمز به نمایندگی از مردم ایران که استعمار را بیرون راندند، بود.»
وی در مورد نمایش معروف مکبث زار به نویسندگی و کارگردانی خودش که در جشنوارههای مختلف شرکت کرده بود، ادامه داد:« نمایش «مکبث زار در ۱۲ کشور اجرا شد از جمله آلمان در دو شهر،روسیه در دو شهر، کوزوو، هند، مجارستان، باکو، بغداد و … در سه جشنواره که رقابتی بود نمایش ما بهترین جوایز را برد.»
این کارگردان پر کار تئاتر در انتها اذعان داشت:« ما سوژههای بسیاری داریم که در تئاترمان هنوز به آنها نپرداختهایم و نیاز به همت ملی دارد. چگونه برای یک سریال سالها وقت و هزینه صرف میکنند، اما به تئاتر اینگونه بیتوجهاند؟ وقتی یک نمایش در لندن ۷۲ سال روی صحنه میرود، نشاندهنده ظرفیت بالای تئاتر است و ما از این ظرفیت غافل هستیم. تئاتر ابزاری مناسب برای نشان دادن تاریخ، فرهنگ و تمدن یک کشور است و هنوز در ایران به جایگاه واقعی خودش نرسیده است.»
