از کایروس تا ساهره؛ اقتباسی که پنهان ماند
یکی از بزرگترین ایرادهایی که میتوان به «ساهره» گرفت این است که در تیتراژ آن هیچ اشارهای به اقتباس از این سریال نشده است، در حالی که اینگونه ذکر کردن در بسیاری از کشورها امری حرفهای و بدیهی محسوب میشود.
فرزانه متین– سریال مناسبتی ۳۰ قسمتی «ساهره» که در ماه رمضان از سیمای ملی پخش شد، نشان داد که اینگونه مجموعههای مناسبتی همچنان در دام کلیشهها گرفتارند.
این سریال با ایدهای تازه درباره مرگ، آگاهی و شکست زمانی آغاز میشود، اما متأسفانه نمیتواند موضوع اصلی خود را به زبان سینما بیان کند و در نتیجه، به نوعی دچار لکنت روایی میشود.
در آغاز باید اذعان کرد که «ساهره» شباهت زیادی به سریال کرهای «کایروس» محصول ۲۰۲۰ دارد؛ بهگونهای که مخاطب دقیق و باهوش پس از تماشای قسمتهای ابتدایی بهراحتی متوجه میشود که این ایده نمیتواند صرفاً حاصل ذهن یک فیلمنامهنویس ایرانی باشد و بهاحتمال زیاد با اقتباس یا الگوبرداری از یک اثر دیگر شکل گرفته است.
داستان «ساهره» در ژانر علمیتخیلی قرار میگیرد، اما کارگردان برای دراماتیزه کردن آن از ابزارهایی دمدستی و کماثر استفاده کرده است.
این مجموعه درباره دکتر عطیه هاتف با بازی سوگل طهماسبی است؛ زنی که شبی موبایلی را پیدا میکند و زمانی که با صاحب آن، مهندس احسان آزموده با بازی امین زندگانی، تماس میگیرد، بهتدریج متوجه میشود که وارد نوعی شکست زمانی شدهاند؛ بهطوری که هاتف یک ماه جلوتر از آزموده زندگی میکند و در زمان حال، احسان فوت کرده است. تماسهایی که میان این دو برقرار میشود یکطرفه است و تنها هاتف میتواند با مهندس آزموده ارتباط برقرار کند. در سریال کرهای «کایروس» نیز دختری به نام «هان» موبایلش را گم میکند و زمانی که با موبایل پدرش به شماره خودش زنگ میزند، با مردی به نام «کیم سو» روبهرو میشود؛ مدیری موفق در یک شرکت ساختمانی. هان از او میخواهد موبایلش را پس دهد، اما کیم سو بهجای پاسخ مستقیم، آگهی دختر گمشدهاش را برای او میفرستد و از آنجا که هان آن دختر را دیده است، میان آنها ارتباطی شکل میگیرد. در آن سریال نیز تماسها یکطرفه است و فقط هان میتواند به مرد زنگ بزند.
یکی از بزرگترین ایرادهایی که میتوان به «ساهره» گرفت این است که در تیتراژ آن هیچ اشارهای به اقتباس از این سریال نشده است، در حالی که اینگونه ذکر کردن در بسیاری از کشورها امری حرفهای و بدیهی محسوب میشود. با این حال، گویا در ایران چنین موضوعی هنوز امری عجیب به شمار میرود.
از سوی دیگر، گروه بازیگری نیز بهشدت ضعیف عمل کرده است. امین زندگانی در نقش یک مهندس موفق شرکت ساختمانی، بازی یکنواختی ارائه میدهد و شخصیتپردازی لازم برای این نقش نیز صورت نگرفته است؛ در نتیجه بازی او در سطحی بسیار محدود باقی میماند. البته بازی زندگانی معمولاً در همین محدوده حرکت کرده و به همین دلیل نیز در این سالها نتوانسته به جایگاهی متوسط و قابلقبول در بازیگری برسد. نقش مهندس آزموده را باید بازیگری ایفا میکرد که میتوانست در لحظات تعلیق، هیجان، افسردگی و خشم، بازیهای متفاوتی ارائه دهد، نه آنکه صرفاً اجرایی یکدست و پر از پرخاش داشته باشد، بدون آنکه زبان بدن او با بازیاش هماهنگ باشد.
در مقابل، بازی سوگل طهماسبی، با وجود آنکه نسبت به دیگر بازیگران کمشنیدهتر است، منسجمتر و قابلقبولتر از کار درآمده و او توانسته از پس نقش دشوار خود برآید. از سوی دیگر، همان کلیشههای همیشگی که بارها در تلویزیون دیدهایم، در «ساهره» نیز به چشم میآیند؛ دختری چادری و مهربان از طبقهای پایین جامعه در برابر مردی پولدار و مرفه که دائم در عصبانیت به سر میبرد، زندگیاش رنگ آرامش به خود نمیبیند و دچار نوعی خودبرتربینی است. این الگو چنان تکرار شده که دیگر برای مخاطب تازگی ندارد.
یکی از نکات قابل توجه سریال، تغییر لوکیشن از تهران به شهر شیراز است که باعث میشود مخاطب با فضاها و مکانهای متنوعتری روبهرو شود. با این حال، شخصیتهایی که اصالتاً شیرازی هستند، هیچ نشانی از لهجه شیرازی ندارند و این مسئله، باورپذیری فضا را تا حدی کاهش میدهد.
از نیمههای سریال به بعد، «ساهره» بهتدریج به ورطه تکرار میافتد. انگیزههای وکیل آزموده، بابک قادری، با بازی ضعیف و نچسب او، غیرقابلباور به نظر میرسد و بیشتر به بازیهای کودکانه شباهت دارد. از سوی دیگر، در قسمتهای پایانی اثری از «قدیمی» با بازی خوب هومن برقنورد نیست و او ناگهان از مجموعه حذف میشود.
خردهروایتها نیز بیش از حد معمولاند و نهتنها به روایت اصلی کمک نمیکنند، بلکه باعث سردرگمی مخاطب میشوند. در مجموع، «ساهره» با وجود آنکه تلاش کرده از قالب معمول سریالهای تلویزیونی بیرون بیاید، در این مسیر چندان موفق نبوده و در سطح باقی مانده است. با این همه، باید اذعان داشت که این سریال اثر بیارزشی نیست و دستکم در تلاش برای تجربهگری و فاصله گرفتن از فرمولهای آشنا، قابلتأمل است.
