مروری بر آثار سینمایی با محوریت « مادر»
به مناسبت روز مادر، نگاهی داریم به فیلمهای شاخصی که مادر در آنها در مرکز روایت ایستاده و هویت داستان را شکل داده است.
مادر در سینمای ایران، تنها یک شخصیت نیست؛ او سرچشمهی عاطفه، پیوند و معناست. حضوری که آرام و مداوم، روایت را پیش میبرد و به زندگی شخصیتها جهت میدهد. از خانههای قدیمی و خاطرهساز تا زیستهای معاصر و پرفشار، مادر در فیلمهای ایرانی اغلب نقش محوری و تعیینکننده دارد.
⭕️فیلم «مادر »اثر علی حاتمی(۱۳۶۸):
مادر با بازی رقیه چهره آزاد که در آسایشگاه سالمندان به سر میبرد به ۶ فرزندش اطلاع میدهد که میخواهد در آخرین روزهای باقیمانده عمرش، آنها را در خانه قدیمی پدری ببیند. فرزندان که هر کدام با دیگری به دلیلی اختلاف دارند، بار دیگر گرد هم آمده، خاطرات روزگار خوش کودکیشان را تجدید میکنند و در همین حال شاهد تدارک مشتاقانه مادر برای سفرش به دیار باقی میشوند.
این فیلم از ماندگارترین آثار تاریخ سینمای ایران که تصویر مادر را به شکلی شاعرانه و اسطورهای ترسیم میکند. مادری که با گرد هم آوردن فرزندان، خانواده را به گذشته و ریشههایش پیوند میزند.
⭕️فیلم «زیر پوست شهر» از رخشان بنی اعتماد(۱۳۷۹):
«زیر پوست شهر» تصویری واقعگرایانه از مادری ارائه میدهد که بار اقتصاد، اخلاق و انسجام خانواده را به دوش میکشد. مادر این فیلم با بازی بینظیر گلاب آدینه، نه اسطورهای دستنیافتنی است و نه قربانی منفعل؛ او زنی است ریشهدار در زندگی روزمره، که مادریاش از دل مسئولیت و آگاهی اجتماعی تعریف میشود.
⭕️فیلم «گیلانه» اثر رخشان بنی اعتماد(۱۳۸۳):
«گیلانه» با رویکردی واقعگرایانه و بدون اغراقهای رایج سینمای جنگ، به بازنمایی مادری میپردازد که نه قدیسه است و نه قربانی صرف؛ بلکه انسانی واقعی با ترسها، امیدها و فرسودگیهایش. بازی درخشان فاطمه معتمدآریا این شخصیت را به یکی از ماندگارترین مادران سینمای ایران تبدیل کرده است؛ مادری که در اوج فروپاشی، همچنان نقش محوری خود را حفظ میکند.
⭕️فیلم «میم مثل مادر» اثر رسول ملاقیپور(۱۳۸۵):
فیلم درباره پرستاری به نام سپیده است که در بمباران شیمیایی سردشت دچار تاثیرات شیمیایی میشود. سالها بعد سپیده و سهیل در انتظار فرزندشان هستند که متوجه میشوند فرزندشان دچار مشکلات تنفسی و معلولیت است. مادر با بازی بیبدیل گلشیفته فراهانی در این فیلم، نماد مقاومت عاطفی در برابر قضاوتهای بیرونی است.
«میم مثل مادر» به روایت مادری میپردازد که در برابر فشار خانواده و جامعه، فرزند معلولش را حفظ میکند. فیلم بیش از هر چیز بر عشق بیقیدوشرط مادرانه تأکید دارد.
⭕️فیلم «بوسیدن روی ماه» اثر همایون اسعدیان(۱۳۹۰):
روایت دو مادر که تجربهای مشترک از انتظار و دلبستگی دارند. فیلم با نگاهی انسانی و آرام، بر احساسات درونی و زیست روزمره مادران تمرکز میکند. فیلم نشان میدهد مادر میتواند همزمان پذیرنده و امیدوار باشد؛ هم واقعیت فقدان را بداند و هم به نشانهای کوچک دل ببندد.
این اثر، تصویری تأملبرانگیز از مادری و خاطره است.
⭕️فیلم «شیار ۱۴۳» اثر نرگس آبیار(۱۳۹۲):
روایت در موردمادری با بازی مریلا زارعی است که فرزندش به جبهه رفته است. او در نبود پسرش روزهای تلخی را میگذراند و منتظر است او روزی از جبهه بازگردد. مادر در این اثر نه تنها یک شخصیت، بلکه روح جاری روایت است؛ تمام فیلم از زاویه نگاه مادری روایت میشود که زندگیاش در انتظار گره خورده؛ انتظاری طولانی، فرساینده و در عین حال زنده نگهدارنده. مادر در این فیلم، کنشگر پرهیجان یا پرگفتوگو نیست؛ قدرت او در ادامه دادن زندگی و پایداری عاطفی با وجود فقدان است. او با نبودن فرزندش تعریف میشود، اما از پا نمیافتد. امید، ایمان و خاطره برایش جای فرزند را پر نکردهاند، اما او را سر پا نگه داشتهاند.
