غزل شفیعی- مارتین اسکورسیزی در ۱۷ نوامبر ۱۹۴۲، در خانوادهای ایتالیاییتبار و کاتولیک، در محله مهاجرنشین منهتن به دنیا آمد. او دوران کودکی و نوجوانی خود را به دلیل ابتلا به بیماری آسم، بهجای حضور در کوچه و خیابان، بیشتر مقابل تلویزیون و در سالنهای سینما گذراند. اسکورسیزی که تحصیلات آکادمیک سینما را نیز پشت سر گذاشته بود، پس از ساخت چند اثر تجربی، در سال ۱۹۷۳ با فیلم «خیابانهای پایینشهر» تواناییهای خود را به سینمای حرفهای معرفی کرد. این فیلم آغاز همکاری اسکورسیزی جوان با رابرت دنیرو بود؛ همکاریای که سه سال بعد، با ساخت «راننده تاکسی»، به تثبیت جایگاه او در سینمای جهان انجامید. از همان سال ۱۹۷۶ و با خلق شخصیتهایی چون تراویس بیکل و آیریس، مخاطبان سینما با هنر منحصربهفرد اسکورسیزی در روایت و شخصیتپردازی آشنا شدند.
با مروری بر کارنامه هنری اسکورسیزی، نخستین چیزی که به چشم میآید، خلق و پرداخت شخصیتهایی است که لزوماً مورد تأیید تماشاگر نیستند، اما کارگردان تا پایان با آنها همراه میشود. از تراویس بیکل تا جیک لاموتا، از جوردن بلفورت تا فرانک شیرن، با شخصیتهایی روبهرو هستیم که تماشای زندگی و سرنوشتشان لزوماً به معنای دوست داشتن آنها نیست. اسکورسیزی بهجای قضاوت درباره شخصیتهایش، آنها را در موقعیتهایی قرار میدهد که وجوه پنهان و گاه متناقض وجودشان آشکار شود.
نگاه انسانی مارتین اسکورسیزی به خشونت نهفته در وجود انسانها، بدون توسل به اغراقهای سینمایی، بهشدت باورپذیر است و همین ویژگی او را به کارگردانی فراتر از یک فیلمساز صرفاً تکنیکگرا تبدیل کرده است. اسکورسیزی به واسطه محیطی که در آن بزرگ شد، از نزدیک با نیمه تاریک زندگی و مناسبات انسانی آشنا شد و بعدها توانست این تجربهها را با نگاهی دقیق و جزئینگر به تصویر بکشد.
در تعریف و تمجید از هنر کارگردانی و شیوه روایت اسکورسیزی، قطعاً نمیتوان به چند خط مقاله بسنده کرد. بااینحال، نکتهای که همواره او را نزد سینماگران حرفهای و تماشاگران سینمادوست متمایز میکند، تأکید ویژهاش بر تدوین و موسیقی بهعنوان دو عنصر اساسی در فرآیند فیلمسازی است. شاید او از معدود کارگردانانی باشد که برای هنر تدوینگر، گاه اعتباری همسنگ هنر خود بهعنوان خالق اثر قائل است. همکاری طولانیمدت او با تلما شونمیکر، همدانشگاهیاش در دانشگاه نیویورک، نمونهای از همین نگاه است؛ تدوینگری که بخش عمده آثار اسکورسیزی را تدوین کرده و در جریان این همکاری، جوایز مهمی نیز به دست آورده است.
اسکورسیزی در انتخاب همکاران هنری و حرفهای خود نیز همواره دقت ویژهای داشته است. همکاری مستمر او با رابرت دنیرو و در سالهای بعد با لئوناردو دیکاپریو، به خلق آثاری ماندگار در تاریخ سینمای جهان انجامید. این همکاریها صرفاً به حضور چند بازیگر ثابت در فیلمهای یک کارگردان محدود نمیشود، بلکه حاصل شناخت متقابل و درک مشترکی از جهان شخصیتها و شیوه روایت آنهاست.
مارتین اسکورسیزی با فیلمهای مافیایی و جنایی جایگاه خود را در سینما تثبیت کرد، اما در کنار آن نشان داد که توانایی تطبیق زبان سینمایی و قواعد اجرایی خود با جهان هر فیلم را نیز دارد. او در طول فعالیت حرفهایاش، از درامهای شخصی و روانشناختی تا آثار تاریخی و حماسی، بارها این توانایی را به نمایش گذاشته است؛ بیآنکه امضای مؤلفانهاش در روایت، شخصیتپردازی و نگاه انسانی به جهان پیرامون از میان برود.


دیدگاه شما