آقای زالو؛ تصویری عریان از زالوصفتی و سوءاستفاده از قدرت

فرزانه متین- در میان آثار کمدی و سخیفی که این روزها سینمای ایران را در قبضه‌ی خود گرفته‌اند، فیلم «آقای زالو» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مهران احمدی، اثری آبرومند و قابل توجه به شمار می‌رود. احمدی که پیش از این دو فیلم کمدی متفاوت در کارنامه‌اش داشته، توانسته در «آقای زالو» ریاکاری، سوءاستفاده از قدرت، رانت، دور زدن تحریم‌ها و… را با جسارت به تصویر بکشد. فیلم، جامعه‌ی ایران را از دهه‌ی شصت تا امروز به شکلی پرش‌گونه مرور می‌کند که البته در اوایل ممکن است مخاطب با این نوع لحن روایت غیر خطی، ارتباط برقرار نکند.

داستان حول محور فردی به نام «منوچهر» می‌چرخد؛ کسی که پس از انقلاب توسط کمیته به دلیل داشتن نوار کاست و‌ نوشیدنی الکلی دستگیر و زندانی می‌شود، پس از آزادی، «منوچهر» با یک چرخش ناگهانی و چسبیدن به پدرزنش، از فردی عادی به تاجر ‌و سیاستمداری دغل‌باز تبدیل می‌شود. لحن روایت در ابتدا طنزآمیز است، اما در لایه‌های زیرین خود تراژدی عمیقی را پنهان کرده است. در حقیقت، «مهران احمدی» ترکیبی مؤثر از طنز و تراژدی را خلق کرده که برخلاف اغلب آثار کمدی این سال‌ها، مخاطب پس از تماشای آن به فکر فرو می‌رود؛ امتیازی که مدتهاست در سینمای کمدی دیده نشده است.

احمدی از ویروس لودگی که این روزها در فیلم‌های کمدی تکثیر شده، دوری جسته و با دغدغه‌مندی سراغ روابط پشت پرده و شکاف‌های عمیق روانی رفته‌است. او توانسته مفهوم «زالوصفتی» را به‌خوبی در اثرش نمایش دهد؛ زالو نماد چسبندگی افراطی، روابط ناسالم و وابستگی عاطفی یا مالی بیش از حد است؛ ویژگی‌هایی که در ضدقهرمان داستان، «منوچهر جنت‌مکان»، به‌وضوح دیده می‌شود؛ او با تغذیه از اطرافیان، پله‌های قدرت را طی می‌کند. جلوه‌ی نوکیسه‌گرایی نیز در سراسر فیلم به‌خوبی مشهود است.

از سوی دیگر، احمدی در «آقای زالو» به نوستالژی و حافظه‌ی تاریخی وفادار مانده و به‌نوعی آینه‌ی واقعیتی است که جامعه همواره در تلاش برای پنهان کردن آن بوده است. هرچند فیلم در برخی لحظات در دام کلیشه می‌افتد، اما خیلی زود مخاطب را وارد چالش‌های جدی و روزمره‌ای می‌کند که جامعه امروز با آن‌ها دست‌به‌گریبان است. او فیلمی بی‌ادعا ساخته که فیلمنامه‌ای شسته‌رفته دارد. طنز فیلم با کنایه‌های سیاسی و اجتماعی همراه است و از هجو، شوخی‌های جنسی،فحاشی و لودگی به‌طور کامل فاصله گرفته است.

بازی امین حیایی، مهران مدیری و خودِ مهران احمدی از امتیازات مهم فیلم محسوب می‌شود. حیایی در سال‌های اخیر نشان داده که می‌تواند از کمدی تا جدی را با زبان بدن و بیان دقیق دیالوگ به‌خوبی اجرا کند و در این سال‌ها به پختگی قابل تحسینی رسیده است.

در نهایت، «آقای زالو» قصه‌ای برای نسل دهه‌ی شصت ایران است؛ نسلی که بسیاری از مخاطبانش می‌توانند با وجوه مختلف فیلم همذات‌پنداری کنند.

انتهای پیام/